Polecamy
Andrzej Mężyński 28,00 PLN 39,00 PLN

  Publikacja jest monografią biograficzną Józefa Grycza - bibliotekarza i organizatora polskiego... więcej >

Bibliotekarze przyszłości

Data dodania: 04.11.2020

Bibliotekarze przyszłości

W ostatnich latach hasło kompetencje przyszłości odmieniane przez wszystkie przypadki pojawia się w wielu debatach, raportach i artykułach. Mówiąc o działalności bibliotek i pracy bibliotekarzy również używamy tego zwrotu. Czym właściwie są kompetencje przyszłości? Jaki wpływ mają na biblioteki? Skąd bibliotekarze mogą czerpać o nich wiedzę tak, aby móc rozwijać siebie i wspierać swoich użytkowników w ich zdobywaniu? Poniżej przedstawiam garść informacji o kompetencjach przyszłości i inspiracji jak wykorzystać tę wiedzę w pracy bibliotekarza.

Czym są kompetencje przyszłości?

W opublikowanym w 2019 r. raporcie “Kompetencje przyszłości - jak je kształtować w elastycznym systemie edukacyjnym” przygotowanym przez PRF i Google czytamy, że: w warunkach transformacji cyfrowej kluczowym zasobem staje się wiedza, a kluczową kompetencją ludzi i organizacji – sposób i szybkość jej pozyskiwania i wykorzystywania. Wynika z tego, że jeśli ktoś chce nadążyć za światem, musi nieustannie się uczyć i aktualizować swoje umiejętności. Obok zdobywania wiedzy niezwykle istotne stają się również wszystkie kompetencje miękkie, które pozwalają odróżnić pracę człowieka od możliwości komputerów i maszyn, w szczególności mocno rozwijanej Sztucznej Inteligencji. Wśród umiejętności twardych ogromne znaczenie mają natomiast kompetencje cyfrowe. Czytając raport i patrząc na przemiany zachodzące w podejściu bibliotek do użytkowników można wysnuć wniosek, że są one doskonałym miejscem do wspierania edukacji osób dorosłych i krzewienia idei uczenia się przez całe życie. Działania prowadzone przez bibliotekarzy coraz częściej dotykają bowiem kompetencji związanych z kreatywnością, umiejętnością krytycznego myślenia i podejścia do informacji, rozwiązywaniem problemów czy pracą zespołową. Natomiast kursy i warsztaty poświęcone obsłudze programów komputerowych, programowaniu czy robotyce, od dłuższego czasu są stałym elementem oferty wielu książnic.

Jakie kompetencje powinien mieć bibliotekarz przyszłości?

Pisząc o pracy bibliotekarzy niejednokrotnie zwracałam uwagę na szeroki wachlarz ich umiejętności połączonych z elastycznością i umiejętnością szybkiego adaptowania się do zmian (Trendy w bibliotece - jak odpowiadamy na zmieniającą się rzeczywistość?, Co może dać Ci biblioteka XXI wieku?, Biblioteka a świat - od działań lokalnych do problemów globalnych). Jest to jeden z zawodów, w którym pracownicy nieustannie się uczą i szukają nowych rozwiązań, aby lepiej zaspokajać potrzeby swoich użytkowników. Takie podejście doskonale wpisuje się w trend, który Piotr Maczuga określa jako “Koniec ery profesjonalistów”.

Analizując materiały dotyczące kompetencji przyszłości można wskazać kilka głównych obszarów, na które bibliotekarz powinien zwrócić uwagę dbając o indywidualną ścieżkę rozwoju. Wśród nich wymienić można:

  • myślenie projektowe
  • współpracę wirtualną
  • umiejętność korzystania z nowych mediów
  • niekonwencjonalne i adaptacyjne myślenie
  • kompetencje międzykulturowe
  • trans-dyscyplinarność
  • inteligencję społeczną

Ścieżek do zdobywania wiedzy i podnoszenia kompetencji jest wiele. Obecnie spore możliwości dają różnego rodzaju darmowe kursy i szkolenia. Coraz większe znaczenie zyskuje e-learning. Inspiracje do rozwoju można również czerpać z artykułów i baz wiedzy na portalach edukacyjnych. Przykładem takiego miejsca jest EPALE - e-platforma na rzecz uczenia się dorosłych w Europie, na której znajduje się wiele ciekawych tekstów poświęconych m.in. edukacji kulturowej, ekologicznej, technologicznej, animacji społecznej, edukacji dorosłych w bibliotekach, zarządzaniu czy kompetencjom związanym z rozwojem pracowników. Co ważne artykuły na platformie publikowane są przez praktyków - ekspertów z różnych dziedzin zajmujących się edukacją osób dorosłych. Jest też bogata biblioteka materiałów zawierająca różnego rodzaju raporty, scenariusze zajęć czy prezentacje. W kontekście kompetencji przyszłości polecam artykuł Barbary Habrych “Nastawienie na rozwój - kluczowa kompetencja przyszłości?”.

Co możemy jeszcze zrobić?

Według Kamila Śliwowskiego biblioteka przyszłości powinna być zorientowana na usługi związane z dostarczaniem wiedzy i rozwijaniem umiejętności użytkowników. Postuluje przeniesienie środka ciężkości z produktów (czyli fizycznych zbiorów takich jak książki, audiobooki etc…) na szeroko rozumianą działalność edukacyjną (usługową). W tym kontekście myśląc o kompetencjach przyszłości warto być ciągle otwartym na zdobywanie nowej wiedzy i poznawaniem różnych metod pracy.

  • nowe działania

Aby wspierać zarówno starszych jak i młodszych użytkowników bibliotek w adaptowaniu się do nieustannie zmieniającego się świata możemy prowadzić warsztaty czy spotkania wykorzystujące takie metody jak np. design thinking (do rozwijania kreatywności i rozwiązywania problemów), Self-reg (praca z emocjami i zarządzanie stresem), czy Porozumienie bez Przemocy (komunikacja).

  • wiedza poparta dowodami

W dobie powszechnego natłoku informacji a co za tym idzie częstej dezinformacji podczas prowadzenia warsztatów w bibliotekach dobrze jest zwrócić uwagę (zarówno swoją jak i uczestników) na podejście do wiedzy opartej na dowodach - evidence based.

  • e-learning

Ostatnie miesiące pokazały, że warto również zwrócić swoje działania w kierunku e-learningu i rozwijać umiejętności związane z tworzeniem kursów internetowych odpowiadających na potrzeby użytkowników. Tutaj przydatna będzie również świadomość tego jak uczą się dorośli w sieci i jaką strategię podejmują instytucje i firmy tworzące kursy internetowe. Można też skorzystać ze wskazówek dotyczących zwiększenia efektywności uczenia się online.

Doskonałą okazją do podniesienia swoich kompetencji będzie V Forum Edukacji Dorosłych, które odbędzie się w dniach 23-27 listopada 2020 r. W tym roku spotykamy się on-line a tematem przewodnim będzie wsparcie uczącego się. Zapraszamy do zapoznania się z programem i do rejestracji 


Monika Schmeichel-Zarzeczna - historyk sztuki, trenerka, bibliotekarka. Zawodowo związana z MBP w Lublinie. Członkini Stowarzyszenia LABiB, stypendystka Ministra KiDN. Realizuje autorski projekt “Biblioteka Aplikacji”. Ambasadorka EPALE.


Partner wspierający SBPPartner wspierający SBP
Partner wspierający SBPPartner wspierający SBP
Partner wspierający SBPPartner wspierający SBP
Partner wspierający SBPPartner wspierający SBP