Polecamy
65,00 PLN

Tom jest pionierską analizą twórczej działalności „lilipucich” wydawnictw,... więcej >

Biblioteki wojskowe a biblioteki publiczne - odpowiedź prawnika

Data dodania: 24.08.2011

Biblioteki wojskowe a biblioteki publiczne - odpowiedź prawnika

Pytanie:
Pracuję w bibliotece wojskowej i do tej pory ustawy i wszelkie rozporządzenia nie dotyczyły wszystkich bibliotekarzy. Dowiedziałem się, że jest nowa ustawa, która powstała za porozumieniem Ministrem Obrony Narodowej i Ministrem Kultury, że biblioteki i bibliotekarze zostały zintegrowane i włączone w sieć Bibliotek i Bibliotekarzy, powstały przepisy obowiązujące wszystkich w Polsce. Proszę o podanie mi tej ustawy.

Odpowiedź :

Według mojej wiedzy nie została uchwalona żadna nowa ustawa o bibliotekach, zwłaszcza spełniająca oczekiwania zawarte w powyższym pytaniu. Jednocześnie nie sposób pominąć okoliczność, iż obecnie obowiązująca ustawa o bibliotekach, co do zasady dotyczy również bibliotek wojskowych.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 27 czerwca 1997r. bibliotekach (Dz. U. Nr 85, poz. 539 ze zm.) „Ustawa określa ogólne zasady działania bibliotek.”. Jak wskazuje się w piśmiennictwie „Taki zapis jest zgodny z wytycznymi Rady Europy i EBLIDA (Europejskie Biuro Stowarzyszeń Bibliotekarskich, Informacyjnych i Dokumentacyjnych - dopisek J. C.), gdyż ustawodawca uwzględnia wszystkie typy bibliotek, w tym: biblioteki publiczne - organizowane przez samorządy, a także Bibliotekę Narodową, biblioteki naukowe, w tym szkół wyższych - autonomiczne w określaniu zasad funkcjonowania podległych, liczne i o zamkniętym kręgu użytkowników - biblioteki szkolne i pedagogiczne, czy zanikające biblioteki zakładowe i fachowe, a nawet prywatne (...).” (J. Stępniak : „Ustawa o bibliotekach” – czas na zmiany ? Bibliotekarz 2/2008, s. 7).

Zgodnie z cytowanym przepisem ustawa ta ma zastosowanie do wszelkiego rodzaju bibliotek, chyba że przepisy szczególne w sposób szczególny regulują funkcjonowanie bibliotek danego typu. Ma to miejsce np. w przypadku bibliotek szkolnych, pedagogicznych, które działają również (albo i przede wszystkim) na podstawie ustawy o systemie oświaty, bibliotek uczelni wyższych działających na podstawie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Jednakże nie ma ustawy, która by w sposób szczególny normowała działalność bibliotek wojskowych.

Oczywistym jest, iż biblioteki te nie są instytucjami kultury w rozumieniu ustawy 21 października 1991r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (tekst jedn. Dz. U. z 2001r. Nr 13, poz. 123 ze zm.), tym samym nie posiadają osobowości prawnej i wchodzą w skład innej jednostki. Powyższe prowadzi do wniosku, że do bibliotek wojskowych będą miały zastosowanie przepisy ogólne ustawy o bibliotekach oraz dotyczące bibliotek niesamodzielnych, wymienić tu należy art. 3 określający cele bibliotek oraz prawo do korzystania z ich zbirów; art. 4 określający zadania bibliotek; art. 5 definiujący materiały biblioteczne; art. 6 dotyczący narodowego zasobu bibliotecznego, art. 8 ust. 3, art. 9, art. 10 i art. 12 określające zasady organizowania bibliotek.

Jednocześnie podnieść należy, iż wyżej wskazane przepisy ustawy o bibliotekach zostały doprecyzowane w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 6 lutego 2003r. w sprawie obsługi bibliotecznej w jednostkach organizacyjnych Ministerstwa Obrony Narodowej oraz zasad współdziałania bibliotek publicznych w wykonywaniu tej obsługi (Dz. U. Nr 35, poz. 297). Rozporządzenie to zostało wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 26 ust. 2 ustawy o bibliotekach.

Na mocy wydanego rozporządzenia została utworzona resortowa sieć biblioteczna (§ 1 ust. 1). Z kolei w ust. 2 określa organizatorów bibliotek, którymi są : dowódcy, szefowie, komendanci, dyrektorzy komórek i jednostek organizacyjnych Ministerstwa Obrony Narodowej. Obowiązki organizatora zostały wskazane w § 2 i są analogiczne jak w art. 9 ustawy o bibliotekach.

Biblioteki wojskowe są zobowiązane do przestrzegania przepisów o ochronie informacji niejawnych przy gromadzeniu, przechowywaniu, ewidencjonowaniu i udostępnianiu gromadzonych materiałów o charakterze ściśle tajnym, tajnym, poufnym lub zastrzeżonym (§ 5). Wskazany przepis świadczy o szczególnym charakterze tych bibliotek. Podobnie stwierdza L. Biliński : „Szczególny charakter bibliotek wojskowych polega m.in. na tym, że znajdują w nich materiały, których udostępnianie jest ograniczone.” (L. Biliński : Obsługa biblioteczna w jednostkach organizacyjnych Ministerstwa Obrony Narodowej, Bibliotekarz 5/2003, s. 35).

Natomiast w oparciu o § 6 ust. 2 omawianego rozporządzenia biblioteki wojskowe mogą – za zgodą organizatora – zawierać porozumienia z innymi bibliotekami i instytucjami w sprawie wspólnego prowadzenia obsługi bibliotecznej, a w szczególności w zakresie :

  1. udostępniania i wymiany informacji oraz materiałów bibliotecznych,
  2. organizacji imprez związanych z upowszechnianiem czytelnictwa oraz literatury,
  3. doskonalenia zawodowego, organizacji szkoleń, praktyk bibliotecznych, udzielania porad i pomocy instrukcyjno – metodycznej.

Reasumując w obecnym stanie prawnym nie ma nowej ustawy dotyczącej bibliotek, w wojskowych, jednakże aktualne przepisy ogólne ustawy o bibliotekach, jak przepisy szczególne (rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej) regulują działalność bibliotek wojskowych.


Partner wspierający SBPPartner wspierający SBP
Partner wspierający SBPPartner wspierający SBP
Partner wspierający SBPPartner wspierający SBP
Partner wspierający SBPPartner wspierający SBP