Widoczność polskich publikacji naukowych w Internecie

Arkadiusz Pulikowski

Instytut Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej
Uniwersytet Śląski w Katowicach


Abstrakt


Cel/teza: Celem przeprowadzonych badań było ustalenie, w jakim stopniu miejsce udostępniania publikacji wpływa na widoczność dokumentów w wyszukiwarkach ogólnych i specjalistycznych oraz pokazanie zmian w widoczności polskich publikacji naukowych, jakie zaszły w latach 2012–2014.


Koncepcja/metody badań: Badaniem objęto wybrane publikacje, głównie z zakresu informatologii, znajdujące się w różnych typach zasobów (m.in.: repozytoriach, bibliotekach cyfrowych, stronach internetowych czasopism). Widoczność wyselekcjonowanych dokumentów określono na podstawie możliwości ich odnalezienia w wybranych wyszukiwarkach ogólnych i specjalistycznych. Zestawienie wyników badań wykonanych z dwuletnim odstępem czasu umożliwiło pokazanie zmian w widoczności obserwowanych dokumentów.


Wyniki i wnioski: Najlepiej pod względem widoczności wypadły repozytoria i czasopisma na platformie Open Journal Systems. W porównaniu z rokiem 2012 odnotowano wyraźną poprawę widoczności polskich zasobów naukowych. Google powtórzył dobre wyniki z 2012 roku, pozostając liderem, natomiast Bing poprawił indeksowanie i znacznie zbliżył się do niego osiąganymi rezultatami.


Oryginalność/wartość poznawcza: 
Wyniki badań pomogą pracownikom naukowym w wyborze najkorzystniejszych pod względem widoczności miejsc publikowania. Jednocześnie pokazują również, do jakich zasobów są w stanie dotrzeć znane serwisy wyszukiwawcze. Tego typu badania nie były dotąd prowadzone w naszym kraju.


Słowa kluczowe


Czasopisma elektroniczne. Biblioteki cyfrowe. Niewidoczny Internet. Ukryty Internet. Open Access. Otwarta Nauka. Repozytoria. Serwisy społecznościowe dla naukowców. Widoczność zasobów naukowych. Wyszukiwanie informacji. Wyszukiwarki naukowe.


Otrzymany: 7.04.2015. Zrecenzowany: 01.06.2015. Zaakceptowany: 29.06.2015.


Zasoby otwartej nauki na tle zjawiska niewidocznego Internetu


Po latach dominacji serwisów komercyjnych coraz większą rolę w upowszechnianiu wyników badań naukowych zaczynają odgrywać publikacje o dostępie otwartym. Są one udostępniane w repozytoriach, bibliotekach cyfrowych, na stronach wydawców czasopism, na stronach instytucji naukowych, w serwisach społecznościowych dla naukowców, na stronach domowych autorów, blogach oraz w popularnych serwisach, takich jak: Scribd, Zoho, Prezi, SlideShare czy Calameo. Celem otwartego publikowania w Internecie jest przede wszystkim upowszechnianie wiedzy. Dla autorów nie mniej ważna jest promocja dorobku, która w dobie postępującej parametryzacji nauki, staje się nieodzownym wręcz elementem aktywności zawodowej, szczególnie w naukach ścisłych, przyrodniczych i technicznych. W wielu badaniach1 potwierdzono wzrost liczby cytowań publikacji udostępnianych w modelu Open Access. Nie bez znaczenia dla autorów jest również przyspieszenie ogłaszania wyników badań. Jest to możliwe dzięki udostępnianiu preprintów i prezentacji konferencyjnych, a także za sprawą skrócenia procesu wydawniczego czasopism ukazujących się w modelu otwartym. Zamieszczanie prac naukowych w otwartych zasobach daje także szansę na nawiązanie nowych kontaktów, szczególnie w wymiarze międzynarodowym.


Zarówno autorom publikacji, jak i instytucjom organizującym otwarty dostęp, zależy na tym, by jak najwięcej osób dotarło do udostępnianych treści. W jakim stopniu cel ten uda się osiągnąć, zależy w głównej mierze od widoczności prezentowanych zasobów. Problem widoczności zasobów pojawia się w literaturze najczęściej w kontekście zjawiska niewidocznego2 Internetu (ang. invisible web, hidden web, deep web). Takim mianem określa się zasoby nieindeksowane przez wyszukiwarki internetowe. Widoczność zasobu jest więc zależna od tego, czy można do niego dotrzeć za pośrednictwem narzędzi wyszukiwawczych. Choć w definicjach niewidocznego Internetu pojawia się często zawężenie do wyszukiwarek głównych (DIST, 2007, 370), czy też ogólnego przeznaczenia (Sherman & Price, 2001, 57), nic nie stoi na przeszkodzie, by widoczność-niewidoczność zasobów odnieść do konkretnego serwisu wyszukiwawczego. W takim ujęciu każda wyszukiwarka tworzy własny niewidoczny Internet, zależnie od zapisanego w niej algorytmu indeksującego (Devine & Egger-Sider, 2009, 8). W ten właśnie sposób będzie rozumiana widoczność publikacji w analizowanych serwisach typu Open Access.


W zależności od tego, w jakim stopniu wyszukiwarki zaindeksują informacje o dokumencie, można wyróżnić:

  • widoczność pełną (opis dokumentu i pełny tekst),
  • widoczność częściową (ograniczona najczęściej do elementów opisu),
  • niewidoczność.


Każdy z wymienionych typów widoczności można odnieść do pojedynczych serwisów wyszukiwawczych lub sumarycznej widoczności we wszystkich serwisach branych pod uwagę.

Widzisz 10% artykułu (jego pełna treść zawiera 63206 znaków)
Dostęp do pełnej treści artykułu jest płatny

Szybki dostęp przez SMS

Aby otrzymać natychmiastowy dostęp do artykułu, skorzystaj z płatności SMS.

Wyślij SMS o treści: KOD.SBP11
na numer: 7936

Cena 11.07 zł

W zwrotnym SMS otrzymasz kod dostępu, który należy wprowadzić poniżej. Po wprowadzaniu kodu otrzymasz czasowy dostęp do artykułu na 1 godzinę.

Dostęp dla użytkowników sbp.pl

Zarejestrowanym użytkownikom sbp.pl oferujemy zakup artykułu za pośrednictwem płatności on-line.
Po zaksięgowaniu wpłaty, link do artykułu zostanie dodany do profilu użytkownika, a artykuł będzie dostępny przez 24 godziny.

Cena 10 zł


Nie masz jeszcze konta? Zarejestruj się!

Regulamin usługi SMS www.sbp.pl/sbp/regulamin#SMS
W przypadku nieotrzymania SMSa zwrotnego z treścią prosimy zgłosić reklamację na adres: reklamacje@avantis.pl
W innych przypadkach: redakcja.portal@sbp.pl

Partner wspierający SBPPartner wspierający SBP
Partner wspierający SBPPartner wspierający SBP
Partner wspierający SBPPartner wspierający SBP
Partner wspierający SBPPartner wspierający SBP
Partnerzy
Partnerzy: Partnerzy zagraniczni: