Mgr Krzysztof Wieniecki
27 maja 2026 roku – godzina 12.00-14.00

Wykład poświęcony będzie zjawisku dezinformacji jako jednemu z kluczowych wyzwań współczesnego społeczeństwa informacyjnego. Punktem wyjścia stanie się uporządkowanie podstawowych pojęć oraz typologii dezinformacji, z uwzględnieniem jej funkcji, celów oraz mechanizmów oddziaływania na odbiorców. Przedstawiony zostanie również rys historyczny zjawiska: od klasycznych form propagandy po współczesne, sieciowe modele dystrybucji treści w środowisku cyfrowym. Istotnym elementem wystąpienia będzie ukazanie dezinformacji jako złożonego ekosystemu komunikacyjnego, obejmującego zarówno źródła treści (media państwowe, alternatywne, platformy społecznościowe), jak i narzędzia jej identyfikacji i analizy. Omówione zostaną wybrane inicjatywy i projekty badawcze, a także narzędzia wykorzystywane w analizie informacji, takie jak: archiwa internetowe, systemy monitorowania treści czy rozwiązania wspierające weryfikację źródeł. W dalszej części wykładu zaprezentowane zostaną wyniki autorskich badań dotyczących architektury dezinformacji w regionie bałtyckim, opartych na analizie 363 przypadków zgromadzonych w bazie danych EUvsDISINFO. Badanie to pozwoliło na identyfikację dominujących narracji i strategii komunikacyjnych, takich jak narracje militarno-geopolityczne, rewizjonizm historyczny, podważanie suwerenności państw czy wykorzystanie teorii spiskowych, a także na wskazanie kluczowych źródeł i mechanizmów dystrybucji treści dezinformacyjnych. Rozszerzeniem tej perspektywy będzie analiza roli instytucji publicznych w przeciwdziałaniu dezinformacji na poziomie lokalnym. Na przykładzie badań własnych dotyczących komunikacji biblioteki publicznej w sytuacjach kryzysowych (pandemia COVID-19 oraz wojna na Ukrainie) zostanie ukazane, w jaki sposób instytucje kultury adaptują swoje strategie komunikacyjne do warunków niepewności informacyjnej. Analiza 347 komunikatów publikowanych przez Miejską Bibliotekę Publiczną we Włocławku wskazuje na istotną rolę komunikacji edukacyjnej, wspólnotowej i stabilizującej emocje społeczne, co pozwala postrzegać bibliotekę jako lokalny element budowania odporności informacyjnej i społecznej. Szczególna uwaga zostanie poświęcona również roli Polski jako istotnego elementu narracji dezinformacyjnych w regionie Europy Środkowo-Wschodniej.

W toku wykładu podjęta zostanie próba odpowiedzi na pytania

1. Jak zmienia się dezinformacja w erze mediów cyfrowych?
2. Jakie narracje dominują w przestrzeni informacyjnej Europy Środkowo-Wschodniej?
3. Jakie narzędzia i metody pozwalają skutecznie identyfikować i analizować dezinformację?
4. W jaki sposób instytucje publiczne mogą wzmacniać odporność informacyjną społeczeństwa w sytuacjach kryzysowych?

Zasadniczym celem wykładu będzie ukazanie dezinformacji jako systemu powiązanych praktyk komunikacyjnych oraz wskazanie praktycznych sposobów budowania kompetencji informacyjnych i odporności społecznej w warunkach zmieniającego się środowiska medialnego.

Dr Stanisław Skórka
22 maja 2026 roku – godzina 12.00-14.00

Motywem przewodnim wykładu będzie teza: Dobra wizualizacja nie polega na prezentowaniu informacji – lecz na tym, żeby użytkownik mógł ją zrozumieć. Podczas wykładu omówiony będzie problem wizualizacji informacji w perspektywie architektury informacji, ujmowanej jako interdyscyplinarny obszar badań. Punktem wyjścia jest założenie, że wizualizacja nie stanowi jedynie formy prezentacji danych, lecz jest rezultatem decyzji projektowych związanych z organizacją i reprezentacją informacji.

W oparciu o autorski model architektury informacji, obejmujący trzy warstwy: treść, kod i kształt, zostanie pokazane, że forma wizualna informacji jest konsekwencją jej znaczenia oraz sposobu zapisu i strukturyzacji. Proces projektowania informacji zaczyna się od treści, kod decyduje o tym, co można pokazać, zaś kształt – czy użytkownik to zrozumie. W tym ujęciu wizualizacja pełni funkcję mediującą między informacją a jej interpretacją przez użytkownika.

Autor odwoła się do przykładów z obszaru systemów biblioteczno-informacyjnych, wskazując, że skuteczność wizualizacji zależy od spójności między warstwą treści, zastosowanym kodem oraz przyjętą formą prezentacji. Proponowane ujęcie podkreśla rolę architektury informacji jako czynnika warunkującego jakość doświadczeń użytkownika i efektywność komunikacji informacyjnej.

Dr hab. prof. UMCS Anita Has-Tokarz
25 marca 2026 roku – godzina 12.00-14.00

Wykład poświęcony będzie kompetencjom medialnym i informacyjnym jako warunkowi świadomego uczestnictwa w kulturze cyfrowej. Punktem wyjścia stanie się uporządkowanie kluczowych pojęć – od classic literacy, przez information literacy (IL), media literacy i digital literacy, po zintegrowane ujęcie Media and Information Literacy (MIL) oraz współczesne koncepcje AI literacy, stanowiące istotne dopełnienie refleksji nad funkcjonowaniem jednostki w środowisku technologii generatywnych.

Istotnym elementem wystąpienia będzie ukazanie ciągłości działań bibliotek w obszarze kształtowania kompetencji – od upowszechniania czytelnictwa, przez rozwój edukacji informacyjnej, po współczesne programy edukacji medialnej i cyfrowej. Rola ta znajduje umocowanie w dokumentach środowiskowych, takich jak IFLA/UNESCO Public Library Manifesto (1994/2022), Alexandria Proclamation (2005), IFLA Guidelines on Information Literacy for Lifelong Learning (2006), UNESCO Media and Information Literacy Curriculum for Teachers (2011) europejskich ramach DigComp 2.2 (2022) oraz IFLA-UNESCO School Library Manifesto (2025).

Celem wykładu będzie pokazanie, że współczesne kompetencje mają charakter systemowy i synergiczny, obejmując wymiar poznawczy, krytyczny, technologiczny, etyczny i partycypacyjny. W tym kontekście zaprezentowany zostanie model EMIC (Edukacja Medialna, Informacyjna i Cyfrowa), integrujący tradycję bibliotekarską z wyzwaniami społeczeństwa informacyjnego.Szczególna uwaga zostanie poświęcona najmłodszym kohortom użytkowników – generacji Alpha i Beta – których praktyki komunikacyjne, kształtowane od najwcześniejszych lat w środowisku cyfrowym, stawiają przed edukacją medialną, informacyjną i cyfrową nowe wyzwania związane z rozwijaniem krytycznego myślenia, kompetencji informacyjnych oraz świadomego korzystania z technologii.

W toku wykładu podjęta zostanie próba odpowiedzi na pytania:

• Jak ewoluowało rozumienie kompetencji – od reading literacy po digital competence i AI literacy?
• Czy kompetencje medialne i informacyjne to zestaw umiejętności technicznych, czy kompetencje kulturowe i obywatelskie (civic competences)?
• Jak biblioteki mogą wzmacniać odporność informacyjną (information resilience) w warunkach nadmiaru informacji?
• Jak odpowiedzialnie włączać technologie oparte na sztucznej inteligencji w działania edukacyjne?

W zakończeniu przedstawiona zostanie koncepcja kompetencji jako elementu infrastruktury społecznej, w której biblioteki pełnią rolę lokalnych węzłów transferu wiedzy. W tym ujęciu współtworzą one fundamenty świadomego obywatelstwa cyfrowego (digital citizenship) – odpowiedzialnego, krytycznego i etycznego uczestnictwa w kulturze cyfrowej oraz życiu publicznym społeczeństwa sieci.