W dniach 28 czerwca – 3 lipca 2026 r. w Salonikach odbył się Kongres Międzynarodowego Stowarzyszenia Bibliotek Muzycznych, Archiwów i Centrów Dokumentacji (IAML – International Association of Music Libraries, Archives and Documentation Centres).
Gospodarzem wydarzenia był Uniwersytet Arystotelesa. W jubileuszowym kongresie, zorganizowanym z okazji 75-lecia IAML, uczestniczyło około 300 przedstawicieli z 40 krajów, w tym dziewięcioosobowa delegacja z Polski.
Jubileusz był okazją do przypomnienia historii organizacji, która powstała w 1951 roku pod patronatem UNESCO jako odpowiedź na potrzebę odbudowy i ochrony muzycznego dziedzictwa po II wojnie światowej. W ciągu 75 lat IAML stało się najważniejszą światową organizacją zrzeszającą biblioteki muzyczne, archiwa i ośrodki dokumentacji, inicjując liczne międzynarodowe projekty bibliograficzne i wyznaczając standardy współpracy środowiska.
Program kongresu obejmował kilkadziesiąt sesji poświęconych m.in. wykorzystaniu sztucznej inteligencji w bibliotekach muzycznych, digitalizacji, humanistyce cyfrowej, ochronie dziedzictwa muzycznego oraz badaniom nad źródłami muzycznymi. Szczególnie widoczna była obecność polskich bibliotekarzy i badaczy, którzy przedstawili referaty dotyczące m.in. zastosowania AI w katalogowaniu materiałów muzycznych, kultury muzycznej zakonów, śląskich zbiorów muzycznych oraz wielkopolskich tradycji śpiewaczych.
Istotnym akcentem jubileuszowego kongresu było również wystąpienie Anny Salamon i Hanny Bias, poświęcone historii czasopisma „Biblioteka Muzyczna. Music Library”, wydawanego przez Sekcję Bibliotek Muzycznych SBP / Polską Grupę Narodową IAML nakładem Wydawnictwa SBP. Referat zaprezentowany podczas sesji „Focus on IAML” ukazywał rozwój periodyku – od wydania maszynopisowego po współczesną wersję cyfrową – oraz jego rolę w integracji środowiska bibliotek muzycznych w Polsce i na arenie międzynarodowej.
Polscy przedstawiciele aktywnie uczestniczyli także w pracach kongresu jako prowadzący sesje tematyczne oraz autorzy posterów prezentowanych podczas konferencji „Digital Libraries for Musicology”, potwierdzając silną pozycję krajowego środowiska bibliotek muzycznych w międzynarodowej współpracy.
Ważnym elementem programu były spotkania poświęcone międzynarodowym projektom bibliograficznym RISM i RILM. W Salonikach ogłoszono nową strukturę organizacyjną projektu RISM, która ma zapewnić jego dalszy rozwój i stabilność. Podkreślono również znaczący wkład polskich instytucji w tworzenie światowej bazy źródeł muzycznych oraz aktywny udział polskich specjalistów w organach kierujących projektem. Z kolei jubileusz 60-lecia projektu RILM stał się okazją do podsumowania dorobku narodowych komitetów, w tym wieloletniej działalności Polskiego Komitetu Narodowego RILM.
Jednym z najważniejszych wydarzeń kongresu były wybory nowych władz IAML. Dr Ewa Hauptman-Fischer z Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie została wybrana na wiceprezydentkę IAML, obejmując jednocześnie funkcję odpowiedzialną za przygotowanie programów przyszłych kongresów. To znaczące wyróżnienie dla polskiego środowiska bibliotek muzycznych. Kolejnym sukcesem było powołanie Stanisława Hrabii na stanowisko przewodniczącego IAML Constitution Committee, komitetu doradczego wspierającego Zarząd Stowarzyszenia w sprawach organizacyjnych.
Program kongresu uzupełniły koncerty prezentujące współczesną muzykę grecką oraz tradycję śpiewu bizantyjskiego, doskonale wpisujące się w bogate dziedzictwo kulturowe Salonik.
Jubileuszowy Kongres IAML był nie tylko okazją do wymiany doświadczeń i prezentacji najnowszych kierunków rozwoju bibliotek muzycznych, ale również potwierdzeniem silnej pozycji polskich bibliotekarzy i muzykologów w międzynarodowym środowisku. Organizatorzy stworzyli wydarzenie łączące wysoki poziom merytoryczny z wyjątkową atmosferą greckiej gościnności. Kolejny Kongres IAML odbędzie się w dniach 20-26 czerwca 2027 roku na Uniwersytecie w Toronto.
Stanisław Hrabia
Fotografie: Marek Bebak, Stanisław Hrabia, Anna Salamon, Stelios Stromatias