„Wyprawa po (nie)użytkownika” to ogólnopolski projekt edukacyjny skierowany do bibliotekarzy bibliotek publicznych, poświęcony rozpoznawaniu potrzeb osób, które nie korzystają z bibliotek, mimo że należą do społeczności obsługiwanej przez daną instytucję. Projekt odpowiada na jedno z najważniejszych wyzwań współczesnych bibliotek – konieczność budowania oferty odpowiadającej na realne potrzeby różnych grup społecznych, także tych pozostających poza zasięgiem tradycyjnych działań bibliotecznych.
Celem zadania jest rozwój kompetencji bibliotekarzy w zakresie:
- diagnozowania potrzeb i barier nieużytkowników bibliotek,
- prowadzenia badań jakościowych i ilościowych,
- analizy danych dotyczących społeczności lokalnych,
- tworzenia person i map empatii,
- projektowania usług bibliotecznych opartych na danych,
- planowania działań aktywizujących różne grupy mieszkańców.
Projekt zakłada nie tylko przekazanie wiedzy, ale przede wszystkim jej praktyczne wykorzystanie. Uczestnicy przeprowadzą pilotażowe badania wybranych grup nieużytkowników – młodzieży, dorosłych lub seniorów – a następnie opracują rekomendacje oraz propozycje nowych działań i usług bibliotecznych dostosowanych do potrzeb lokalnych społeczności.
Realizacja projektu wpisuje się w działania Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich związane z nieużytkownikami bibliotek, rozwijane m.in. w ramach projektu Analiza Funkcjonowania Bibliotek (AFB), publikacji metodycznych oraz konferencji poświęconych tej problematyce.
Projekt będzie realizowany w dwóch etapach:
- Szkolenia i webinaria (czerwiec – wrzesień 2026)
Część edukacyjna obejmuje:
- 4 szkolenia online,
- kurs e-learningowy,
- 3 webinaria (informacyjne, instruktażowe i podsumowujące).
Tematy szkoleń:
- Kim są nieużytkownicy bibliotek?
dr hab. Małgorzata Kowalska-Chrzanowska, prof. UMK - Diagnoza potrzeb i barier w korzystaniu z bibliotek
dr Magdalena Paul - Persony i mapy empatii w projektowaniu usług bibliotecznych
Beata Gamrowska - Od diagnozy do działania – projektowanie oferty dla nieużytkowników
Agnieszka Koszowska
Dodatkowo uczestnicy otrzymają dostęp do materiałów dydaktycznych, publikacji elektronicznych, infografik, nagrań webinariów oraz zestawów narzędzi badawczych udostępnionych na platformie Moodle SBP.
- Pilotaże i wdrożenia (lipiec – październik 2026)
Po zakończeniu części szkoleniowej uczestnicy przeprowadzą własne badania pilotażowe w bibliotekach. Na podstawie uzyskanych wyników opracują:
- diagnozy potrzeb wybranych grup nieużytkowników,
- rekomendacje działań,
- projekty nowych usług bibliotecznych,
- propozycje działań aktywizujących społeczność lokalną.
Najciekawsze przykłady działań oraz rekomendacje zostaną opublikowane na stronie projektu jako baza dobrych praktyk dla bibliotek z całej Polski.