1 czerwca 2026 r. odbyło się webinarium informacyjno-integracyjne inaugurujące projekt. W spotkaniu uczestniczyli bibliotekarze bibliotek publicznych z różnych regionów Polski, którzy przez najbliższe miesiące będą rozwijać kompetencje związane z rozpoznawaniem potrzeb osób niekorzystających z bibliotek oraz projektowaniem działań odpowiadających na potrzeby lokalnych społeczności.
Spotkanie poprowadziła Aldona Zawałkiewicz – dyrektorka Biura Zarządu Głównego SBP, koordynatorka projektu, współautorka jednych z pierwszych w Polsce badań nieużytkowników bibliotek.
Podczas webinarium przypomniano, że projekt „Wyprawa po (nie)użytkownika” jest efektem kilkuletnich działań Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich związanych z badaniem użytkowników i nieużytkowników bibliotek. Odniesiono się do doświadczeń SBP obejmujących m.in. realizację projektu Analiza Funkcjonowania Bibliotek (AFB), publikacje dotyczące badań nieużytkowników oraz organizację jednej z pierwszych ogólnopolskich konferencji poświęconych problematyce nieużytkowników bibliotek.
Zaprezentowano również wstępne wyniki prowadzonych obecnie przez SBP badań dotyczących praktyk badawczych bibliotek. Pokazują one, że badania użytkowników wciąż nie są powszechne, a badania nieużytkowników należą do rzadkości – prowadzi je jedynie niewielka część bibliotek. Dane te są również jednym z argumentów przemawiających za realizacją projektu.
Podczas spotkania omówiono cele projektu, którego zadaniem jest przygotowanie bibliotekarzy do prowadzenia działań ukierunkowanych na docieranie do nieużytkowników bibliotek – osób należących do społeczności obsługiwanej przez bibliotekę, lecz niekorzystających z jej usług. Przedstawiono również program części szkoleniowej projektu. W najbliższych miesiącach uczestnicy wezmą udział w czterech szkoleniach online poświęconych kolejno identyfikowaniu nieużytkowników bibliotek, diagnozie potrzeb i barier w korzystaniu z bibliotek, wykorzystaniu person i map empatii w projektowaniu usług bibliotecznych oraz projektowaniu oferty dla nieużytkowników. Uzupełnieniem szkoleń będą materiały dydaktyczne, publikacje elektroniczne, nagrania webinariów oraz zestawy narzędzi badawczych udostępniane na platformie Moodle SBP.
Jednym z elementów spotkania było omówienie motywacji uczestników zgłoszonych w formularzach rekrutacyjnych. Analiza odpowiedzi pokazała, że bibliotekarzy do udziału w projekcie skłoniły przede wszystkim chęć lepszego poznania potrzeb mieszkańców, poszukiwanie skutecznych sposobów docierania do osób niekorzystających z bibliotek, zainteresowanie nowymi metodami pracy oraz potrzeba zdobycia praktycznych narzędzi wspierających planowanie działań opartych na danych.
W części integracyjnej uczestnicy wzięli udział w ćwiczeniu „W jakim celu tu jesteś?”. Powstała mapa odpowiedzi pokazała, że najczęściej wskazywanymi motywacjami były rozwój, zdobywanie wiedzy i nowych umiejętności. Ćwiczenie pokazało, że uczestników łączy gotowość do uczenia się, poszukiwania nowych rozwiązań i doskonalenia własnego warsztatu zawodowego.
Drugim elementem integracji było ćwiczenie „Co nas łączy?”, podczas którego uczestnicy wskazywali stwierdzenia najlepiej oddające ich zainteresowania i oczekiwania wobec projektu. Najwięcej osób deklarowało chęć lepszego poznania potrzeb swojej społeczności lokalnej, spojrzenia na bibliotekę oczami nieużytkownika oraz przekonanie, że biblioteka może skutecznie przyciągać osoby, które obecnie nie korzystają z jej oferty. Dużym zainteresowaniem cieszyły się także zagadnienia związane z projektowaniem usług bibliotecznych opartych na danych, poszukiwaniem inspiracji do działań angażujących mieszkańców, testowaniem nowych rozwiązań oraz wymianą doświadczeń z innymi uczestnikami projektu.
Podczas webinarium omówiono również organizację pracy, zasady komunikacji oraz funkcjonowanie platformy edukacyjnej, na której uczestnicy będą korzystać z materiałów szkoleniowych, nagrań webinariów i narzędzi wspierających realizację zadań projektowych. Po zakończeniu części szkoleniowej uczestnicy przeprowadzą pilotażowe badania wybranych grup nieużytkowników – młodzieży, osób dorosłych lub seniorów. Na podstawie uzyskanych wyników opracują diagnozy potrzeb, rekomendacje działań oraz propozycje nowych usług bibliotecznych dostosowanych do potrzeb lokalnych społeczności. Najciekawsze przykłady działań i wypracowane rozwiązania zostaną opublikowane na stronie projektu jako baza dobrych praktyk dla bibliotek z całej Polski.
Webinarium rozpoczęło wspólną pracę grupy bibliotekarzy, których łączy przekonanie, że skuteczne biblioteki to takie, które potrafią odpowiadać zarówno na potrzeby swoich użytkowników, jak i docierać do osób pozostających dotąd poza zasięgiem ich działań.